FAS là gì? Khái niệm, nguồn gốc và vị trí trong Incoterms!

FAS là gì trong xuất nhập khẩu và khi nào nên dùng FAS thay vì FOB. Từ định nghĩa đến thực tiễn “giao hàng dọc mạn tàu”, bài viết làm rõ điểm chuyển giao rủi ro, vai trò các bên theo Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành. Khám phá bài viết chi tiết ngay cùng PTN Logistics!

Định nghĩa chính xác “FAS là gì?”

Để hiểu và áp dụng đúng Incoterms, trước hết cần nắm rõ khái niệm cơ bản. Vậy FAS là gì trong thương mại quốc tế?

FAS là gì? (Free Alongside Ship)

FAS là viết tắt của Free Alongside Ship, nghĩa là “giao hàng dọc mạn tàu”. Theo điều kiện giao hàng này, người bán hoàn thành nghĩa vụ khi đã đặt hàng hóa tại cầu cảng hoặc trên sà lan, ngay cạnh con tàu do người mua chỉ định.

Điểm mấu chốt là rủi ro chuyển giao từ người bán sang người mua tại thời điểm hàng đã nằm dọc mạn tàu. Vì thế, khi tìm hiểu FAS là gì, cần thấy rằng FAS chủ yếu phù hợp cho hàng rời hoặc hàng siêu trọng không đóng container, giúp minh định rõ trách nhiệm của các bên trong chuỗi logistics.

Nguồn gốc và lịch sử phát triển của FAS

Điều kiện FAS được Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) đưa vào bộ quy tắc Incoterms từ những phiên bản đầu tiên nhằm chuẩn hóa thương mại quốc tế.

Trải qua nhiều lần sửa đổi, đến phiên bản Incoterms 2020, nội dung FAS vẫn giữ nguyên về bản chất, chủ yếu là làm rõ hướng dẫn áp dụng cho vận tải biển và thủy nội địa. Việc hiểu FAS là gì không chỉ gói gọn ở định nghĩa, mà còn cần thấy sự phát triển lịch sử của nó gắn liền với nhu cầu minh bạch trách nhiệm và rủi ro trong các giao dịch xuyên biên giới.

Vị trí của FAS trong 11 điều kiện Incoterms 2020

Trong 11 điều kiện Incoterms 2020, FAS nằm trong nhóm F Incoterms – nhóm các điều kiện mà người mua chịu trách nhiệm thuê phương tiện vận tải chính. Điều này khác biệt so với nhóm C và D, nơi người bán tham gia sâu hơn vào quá trình vận chuyển.

Khi xét đến FAS là gì trong hệ thống quy tắc Incoterms, có thể thấy FAS thể hiện rõ ràng vai trò “người bán giao hàng tại điểm khởi đầu” còn “người mua chủ động từ khâu bốc hàng lên tàu trở đi”. Vị trí này giúp người mua linh hoạt kiểm soát chi phí và lựa chọn hãng tàu.

Chi tiết về quy tắc FAS Incoterms 2020

Để hiểu rõ FAS là gì, cần đi sâu vào các quy tắc thực tiễn mà Incoterms 2020 quy định, từ điểm chuyển giao rủi ro đến nghĩa vụ cụ thể của từng bên.

Điểm chuyển giao rủi ro và chi phí ở đâu?

Trong Incoterms 2020, FAS là gì được xác định dựa trên nguyên tắc “giao hàng dọc mạn tàu”. Nghĩa là hàng hóa phải được đặt tại cầu cảng hoặc trên sà lan ngay cạnh con tàu mà người mua chỉ định.

Từ khoảnh khắc đó, toàn bộ chuyển giao rủi ro và chi phí thuộc về người mua. Khác với FOB, nơi trách nhiệm kết thúc khi hàng vượt qua lan can tàu, FAS chấm dứt sớm hơn, giúp minh bạch ranh giới trách nhiệm. Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng cho việc tính toán chi phí bốc hàng, cũng như quản trị rủi ro trong hợp đồng vận tải quốc tế.

Nghĩa vụ của Người bán (Exporter)

Khi bàn về FAS là gì, nghĩa vụ của người bán là yếu tố không thể bỏ qua.

• Chuẩn bị hàng hóa, hóa đơn thương mại và các chứng từ hàng hóa liên quan.
• Tổ chức giao hàng tại cảng xếp hàng (port of loading), đặt hàng dọc mạn tàu hoặc trên sà lan theo chỉ định tàu vận chuyển từ phía người mua.
• Chịu toàn bộ trách nhiệm và chi phí cho đến khi hàng hóa đã được đặt đúng vị trí quy định tại cảng.
• Thực hiện đầy đủ thủ tục thông quan xuất khẩu, đảm bảo tính pháp lý trước khi rủi ro chuyển giao cho người mua.

Nghĩa vụ của Người mua (Importer)

Ngược lại, FAS là gì cũng được thể hiện rõ ở phần trách nhiệm người bán và người mua. Người mua có trách nhiệm:

• Chỉ định tàu vận chuyển: Xác định con tàu phù hợp và thông báo kịp thời cho người bán, đảm bảo việc giao hàng diễn ra đúng lịch trình.
• Ký hợp đồng vận tải chính (main carriage): Người mua trực tiếp làm việc với hãng tàu hoặc đại lý vận tải để đảm bảo chỗ trên tàu.
• Chịu chi phí bốc hàng lên tàu: Bao gồm phí cầu cảng và toàn bộ chi phí bốc hàng từ cầu cảng hoặc sà lan lên tàu do họ chỉ định.
• Gánh chịu rủi ro sau khi hàng đã đặt dọc mạn tàu: Mọi sự cố phát sinh như hư hỏng, chậm trễ hoặc mất mát từ thời điểm đó hoàn toàn thuộc trách nhiệm người mua.
• Thực hiện thủ tục thông quan nhập khẩu: Bao gồm chuẩn bị hồ sơ, giấy phép và thanh toán các khoản thuế, phí để đảm bảo hàng hóa được thông suốt và hợp pháp khi vào nước nhập khẩu.

>>Tìm hiểu ngay: Dịch vụ hải quan PTN – Giải pháp xuất nhập khẩu hàng đầu 2025

Giá FAS là gì và cách tính

Khi tìm hiểu FAS là gì, yếu tố quan trọng không thể bỏ qua là cách xác định giá trị thương mại đi kèm, vì nó quyết định khả năng báo giá logistics chính xác cho cả hai bên.

Giá FAS là gì trong xuất nhập khẩu?

Trong thực tế xuất nhập khẩu, FAS thường được nhắc đến gắn liền với chi phí. Giá FAS được hiểu là tổng hợp của giá tại xưởng (giá EXW), cộng với chi phí vận chuyển nội địa từ kho đến cảng xếp hàng, cùng với phí thông quan để hoàn tất thủ tục xuất khẩu.

Đây là khung giá cơ bản mà người bán cần tính toán trước khi giao hàng dọc mạn tàu. Sự rõ ràng trong cấu thành giá giúp tránh phát sinh chi phí ngầm tại local charges cảng đi, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong báo giá logistics.

Công thức tính giá FAS

Để thấy rõ FAS là gì trong khía cạnh tính toán, công thức chuẩn được áp dụng là:

Giá FAS = Giá EXW + Chi phí vận chuyển nội địa + Chi phí thông quan xuất khẩu.

Ví dụ, với một lô hàng may mặc xuất phát từ Bình Dương ra cảng Cát Lái, giá FAS sẽ bao gồm giá trị hàng hóa tại kho, cộng thêm phí xe tải vận chuyển đến cảng, và cuối cùng là chi phí thủ tục thông quan. Nhờ công thức minh bạch này, doanh nghiệp dễ dàng xây dựng báo giá logistics cạnh tranh, hạn chế rủi ro tranh chấp và tối ưu quy trình xuất khẩu

>>Xem thêm: FAK là gì? Định nghĩa chi tiết, cách áp dụng trong logistics

Các lưu ý quan trọng khi sử dụng điều kiện FAS là gì?

Để hiểu đầy đủ FAS là gì, doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ những lưu ý quan trọng khi áp dụng điều kiện này, từ phương thức vận chuyển cho đến các tình huống thực tế.

Phương thức vận chuyển được áp dụng điều kiểu FAS là gì?

Trong Incoterms 2020, FAS được thiết kế chỉ dành cho vận tải đường biển và vận tải thủy nội địa. Điều này có nghĩa là FAS không áp dụng cho hàng không hay vận tải đa phương thức. Thực tế, hàng hóa chỉ được coi là giao xong khi đã được đặt dọc mạn tàu, tại vị trí cầu cảng hoặc trên sà lan.

Do đặc thù này, điều kiện FAS phù hợp nhất với hàng rời hoặc hàng siêu trường siêu trọng. Doanh nghiệp cần chú ý không áp dụng FAS cho container để tránh tranh chấp và hiểu đúng FAS là gì trong bối cảnh logistics hiện đại.

Khi nào nên và không nên sử dụng FAS?

Để tránh áp dụng sai điều kiện và gặp tranh chấp, doanh nghiệp cần hiểu FAS là gì trong từng hoàn cảnh cụ thể. Bảng dưới đây phân tích chi tiết các tiêu chí quan trọng, giúp bạn dễ dàng đưa ra lựa chọn.

Bảng tổng hợp lưu ý khi áp dụng điều kiện FAS

Những rủi ro tiềm ẩn cho người mua và người bán

Khi phân tích FAS là gì, yếu tố rủi ro không thể bỏ qua. Vì trách nhiệm chuyển giao xảy ra tại mạn tàu, người mua gánh phần lớn rủi ro khi hàng đã đặt tại cảng. Các sự cố như hư hỏng trong quá trình bốc dỡ, chậm trễ tàu hoặc rủi ro khi giao hàng tại cảng đều do người mua chịu.

Ngược lại, người bán cũng đối diện nguy cơ nếu không hoàn tất thủ tục và chứng từ đúng hạn. Nhận thức rõ những rủi ro này giúp các bên đàm phán minh bạch, bố trí bảo hiểm phù hợp và hiểu sâu FAS là gì trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Liên hệ PTN Logistics ngay hôm nay để bảo vệ quyền lợi cho lô hàng của bạn và loại bỏ mọi rủi ro Incoterms!

Hiểu đúng FAS là gì sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong quản lý chi phí, rủi ro và chọn điều kiện Incoterms tối ưu cho từng lô hàng. Tuy nhiên, việc áp dụng vào thực tế đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm vận hành. Hãy để PTN Logistics đồng hành cùng bạn – từ tư vấn quy tắc giao hàng, chuẩn bị chứng từ đến triển khai dịch vụ logistics trọn gói. Liên hệ ngay để được hỗ trợ tốt nhất.

Thông tin liên hệ

• Hotline: 1900 2197 – 0935 333 999
• Email: nam.nguyen@ptnlogistics.com

Các câu hỏi thường gặp